17 marca 2026 r. uczestniczyłem w konferencji „Strefa Inwestycji w Obronność i Dual-Use”, zorganizowanej przez Kostrzyńsko-Słubicką Specjalną Strefę Ekonomiczną na Wydziale Inżynierii Zarządzania Politechniki Poznańskiej. Miałem okazję reprezentować Fundację ALTUM oraz zarząd Polskiej Izby Fiznesu, która była jednym z partnerów1) konferencji.
Od kilku lat obserwuję wyraźną zmianę kierunku rozwoju europejskiej gospodarki. Jeszcze niedawno przedsiębiorstwa mówiły przede wszystkim o cyfryzacji, Przemyśle 4.0 czy transformacji energetycznej. Dzisiaj do tych obszarów dołączyły bezpieczeństwo, odporność gospodarki oraz technologie obronne. Konferencja tylko potwierdziła, że nie jest to chwilowy trend, lecz długofalowa zmiana, która będzie kształtowała inwestycje przedsiębiorstw przez najbliższe lata.
Najbardziej interesujące było dla mnie spojrzenie na sektor dual-use, czyli technologie znajdujące zastosowanie zarówno w sektorze cywilnym, jak i wojskowym. Dla wielu przedsiębiorców nadal brzmi to jak niszowy rynek, tymczasem w praktyce mówimy o rozwiązaniach, które już dziś rozwijają tysiące firm: systemach sztucznej inteligencji, analizie danych, cyberbezpieczeństwie, elektronice, automatyce przemysłowej, robotyce, systemach komunikacji, dronach, rozwiązaniach satelitarnych czy nowoczesnych materiałach.
Szczególną uwagę zwróciłem na fakt, że wejście do łańcuchów dostaw sektora obronnego nie oznacza konieczności produkowania sprzętu wojskowego. Coraz większe znaczenie mają przedsiębiorstwa dostarczające komponenty, oprogramowanie, rozwiązania AI, usługi cyberbezpieczeństwa, technologie produkcyjne czy specjalistyczne usługi inżynierskie.
Z perspektywy doradcy biznesowego widzę tutaj ogromną szansę przede wszystkim dla polskich MŚP. Wiele firm posiada kompetencje technologiczne, które mogą zostać wykorzystane w projektach dual-use, ale często nie dostrzega tego potencjału. Potrzebna jest odpowiednia strategia rozwoju, analiza rynku, przygotowanie organizacji do nowych wymagań oraz umiejętność pozyskiwania finansowania.
Jednym z najważniejszych tematów konferencji były także instrumenty wsparcia inwestycji. Środki publiczne, zachęty inwestycyjne oraz programy wspierające rozwój nowych technologii będą odgrywać coraz większą rolę w budowaniu konkurencyjności przedsiębiorstw. Jednak same pieniądze nie wystarczą. Firmy muszą równolegle rozwijać kompetencje w zakresie zarządzania projektami, ochrony informacji, cyberbezpieczeństwa oraz wykorzystania sztucznej inteligencji.
Moim zdaniem właśnie AI stanie się jednym z najważniejszych elementów technologii dual-use. Inteligentna analiza danych, systemy wspomagania decyzji, autonomiczne platformy, predykcja zagrożeń czy automatyzacja procesów będą wykorzystywane zarówno przez przemysł, jak i sektor bezpieczeństwa. To oznacza, że inwestycje w kompetencje związane z AI stają się nie tylko elementem transformacji cyfrowej, ale również inwestycją w przyszłą konkurencyjność przedsiębiorstwa.
Konferencja była również dobrą okazją do rozmów z przedstawicielami biznesu, administracji oraz środowiska naukowego. Coraz wyraźniej widać, że rozwój nowoczesnych technologii wymaga współpracy wielu środowisk, a przedsiębiorstwa, które już dziś zaczną budować takie partnerstwa, będą miały znaczącą przewagę w nadchodzących latach.
Wracam z przekonaniem, że sektor obronny i technologie dual-use staną się jednym z najważniejszych motorów innowacji w Polsce. Dla wielu przedsiębiorstw będzie to nie tylko nowy rynek, ale także impuls do głębokiej transformacji technologicznej i organizacyjnej.
Na koniec jeszcze jedna refleksja na temat omawianej konferencji: to było jedno z najlepiej przygotowanych wydarzeń konferencyjnych w jakich braliśmy udział jako eksperci ALTUM w ostatnich kilku, a nawet kilkunastu miesiącach. Brawa dla organizatorów z Kostrzyńsko-Słubickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej oraz gospodarzy, czyli Politechniki Poznańskiej.
Sławomir Malewski
Nasza perspektywa
Z perspektywy Fundacji ALTUM instytucji koncentrującej się na działaniach analitycznych i doradztwie strategicznym, obserwujemy, że wiele polskich przedsiębiorstw nadal postrzega sektor obronny jako rynek zamknięty i dostępny wyłącznie dla dużych producentów uzbrojenia. To coraz mniej aktualny obraz.
Naszym zdaniem w najbliższych latach największy potencjał będą miały firmy, które potrafią wykorzystać swoje dotychczasowe kompetencje w nowych zastosowaniach. Dotyczy to przede wszystkim przedsiębiorstw rozwijających rozwiązania z zakresu sztucznej inteligencji, cyberbezpieczeństwa, automatyki, elektroniki, analityki danych, robotyki czy zaawansowanej produkcji.
Aby skutecznie wejść do ekosystemu technologii dual-use, warto skoncentrować się na kilku obszarach:
- przeprowadzeniu strategicznej analizy potencjału produktów i usług pod kątem zastosowań dual-use;
- rozwoju kompetencji w zakresie AI, cyberbezpieczeństwa oraz zarządzania bezpieczeństwem informacji;
- budowaniu partnerstw z uczelniami, jednostkami badawczo-rozwojowymi i integratorami technologii;
- przygotowaniu organizacji do wymagań jakościowych, certyfikacyjnych i organizacyjnych sektora defence;
- aktywnym monitorowaniu krajowych i europejskich programów finansowania innowacji.
Największą przewagę osiągną przedsiębiorstwa, które potraktują rozwój technologii dual-use nie jako jednorazową szansę biznesową, lecz jako element długoterminowej strategii transformacji i budowania odporności organizacji.
Co to oznacza dla polskich przedsiębiorstw i gospodarki?
Polska znajduje się dziś w wyjątkowym momencie rozwoju. Wzrost nakładów na bezpieczeństwo i obronność w Europie, odbudowa zdolności produkcyjnych oraz skracanie globalnych łańcuchów dostaw tworzą nowe możliwości dla krajowych przedsiębiorstw. To nie jest wyłącznie szansa dla przemysłu zbrojeniowego, ale dla całego ekosystemu firm technologicznych, produkcyjnych i usługowych.
Zdaniem ekspertów ALTUM w najbliższych latach szczególnego znaczenia nabierze pięć kierunków rozwoju:
- technologie dual-use, umożliwiające komercjalizację rozwiązań jednocześnie na rynkach cywilnych i obronnych;
- sztuczna inteligencja, która stanie się fundamentem nowoczesnych systemów analitycznych, autonomicznych i wspomagających podejmowanie decyzji;
- cyberbezpieczeństwo, będące warunkiem uczestnictwa w strategicznych projektach oraz budowania zaufania partnerów biznesowych;
- zaawansowana produkcja i automatyzacja, zwiększające konkurencyjność polskiego przemysłu;
- współpraca przedsiębiorstw z nauką i administracją, przyspieszająca transfer technologii oraz rozwój innowacji.
Polskie MŚP nie powinny postrzegać sektora defence jako rynku niedostępnego. W wielu przypadkach dysponują już kompetencjami, które – po odpowiednim dostosowaniu – mogą znaleźć zastosowanie w projektach realizowanych na rzecz bezpieczeństwa państwa i europejskiej gospodarki.
Konkluzją z rozmów w naszym zespole eksperckim ALTUM, jest stwierdzenie, że największym wyzwaniem nie będzie opracowanie nowych technologii, lecz umiejętność ich szybkiego wdrażania, certyfikowania i skutecznego skalowania. To właśnie organizacje, które połączą innowacyjność z wysoką jakością zarządzania, będą beneficjentami nadchodzącej transformacji gospodarczej.
zdjęcia: ALTUM
